Beyaz Kod Nasıl Verilir? Sağlık Çalışanına Şiddet Sonrası Haklar

Kısa yanıt: Sağlık çalışanına yönelik şiddet olayında önce güvenliği sağlayın ve kurumunuzun Beyaz Kod çağrı veya bildirim yöntemini kullanarak yardım isteyin. Ardından olayın zamanı, yeri, tarafları, tanıkları ve mevcut delilleriyle birlikte kayıt altına alınmasını takip edin. Beyaz Kod bildirimi, sağlık değerlendirmesi, güvenlik önlemleri ve hukuki başvuruların her birini ayrıca izlemek gerekir.

Bu rehber, şiddete maruz kalan sağlık çalışanının olay sonrası süreci düzenlemesine yardımcı olur. Kurumun bildirim düzeni, çalışanın kamu görevlisi veya işçi olması ve olayın niteliği, izlenecek işlemleri etkileyebilir. Her kurumun işleyişi ve her personelin hukuki destek kapsamı aynı kabul edilmemelidir.

Şiddet anında ilk yapılacaklar

Fiziksel saldırı, tehdit veya devam eden bir güvenlik riski varsa öncelik, olaydan uzaklaşmak ve yardım istemektir. Kendinizi tehlikeye atarak görüntü almaya, saldırganı durdurmaya veya evrak tamamlamaya çalışmayın. Kurum güvenliğini ve gerektiğinde acil yardım veya kolluğu haberdar edin.

Bir hastanın bakımıyla ilgileniyorsanız, durumunuza ve ulaşabildiğiniz imkânlara göre yetkili sağlık ekibine ve yöneticiye haber vererek bakımın güvenli biçimde sürdürülmesini sağlayacak düzenlemeyi isteyin. Aktif tehlike sürerken bütün işlemleri tek başınıza tamamlamanız beklenemez; güvenlik ve sağlık hizmetinin organizasyonu için destek çağırın.

Beyaz Kod nasıl verilir? 1111 ve 113 ayrımı

1111, kurum içindeki acil müdahale çağrısıdır. Bu sistemin bulunduğu kurumda dahili telefondan çağrı verilir; acil yardım butonu veya benzeri sistem de kullanılabilir. Kurumunuzun uygulamasını önceden öğrenin. Kaynak: Hukuki Yardım ve Beyaz Kod Uygulaması, 2016/3 sayılı Genelge.

113, Bakanlığın Beyaz Kod bildirim hattıdır. Olay, 24 saat hizmet veren 113 üzerinden veya Bakanlığın Beyaz Kod internet sistemiyle bildirilebilir. Çalışan Hakları ve Güvenliği Birimine ya da bu iş için görevlendirilen personele de başvurulabilir. Bildirim, olay anında gereken güvenlik yardımının yerine geçmez. Kaynak: Hukuki Yardım ve Beyaz Kod Uygulaması, 2016/3 sayılı Genelge. Güncel uygulama teyidi: Sağlık Bakanlığı, Beyaz Kod 2026.

1. Konumu açık söyleyin. Bina, kat, birim veya oda bilgisi, yardım ekibinin sizi bulmasını kolaylaştırır.

2. Riskin devam edip etmediğini belirtin. Saldırganın hâlâ orada olması, yaralanma bulunması veya başka kişilerin tehlikede olması gibi bilgileri aktarın.

3. Olay kaydını tamamlayın. Güvenlik sağlandıktan sonra tarih, saat, yer, olayın gelişimi ve ilgili kişileri somut biçimde yazın.

4. Tanık ve delilleri bildirin. Olayı doğrudan gören kişileri ve mevcut kayıtların nerede bulunabileceğini belirtin.

5. Başvuru bilgilerini saklayın. Varsa olay veya başvuru numarası, tutanak ve sonraki yazışmaları aynı dosyada toplayın.

Şiddetin yalnızca fiziksel yaralanma oluşturduğunda ciddiye alınması doğru değildir. Tehdit ve sözlü saldırı gibi olayları da yaşandığı biçimiyle bildirin. Hangi idari veya adli işlemin gerektiği, somut davranışlar üzerinden ayrıca değerlendirilecektir.

Olay tutanağında neler bulunmalı?

Tutanak kısa, anlaşılır ve olayın yeniden kurulmasını sağlayacak ayrıntıları içermelidir. “Çok ağır şiddet gördüm” ifadesinin yanında ne yapıldığını veya söylendiğini açıklayın. Kesin bilmediğiniz bir bilgiyi tahmin ederek doldurmayın.

6. Olayın tarihi, yaklaşık veya kesin saati ve yeri

7. Olayın nasıl başladığı ve hangi davranışların gerçekleştiği

8. Bildiklerinizle sınırlı olmak üzere ilgili kişilerin kimlik bilgileri

9. Olayı gören veya duyan kişilerin hangi aşamaya tanıklık ettiği

10. Güvenlik, yönetici veya kolluğa yapılan bildirimler

11. Yaralanma veya sağlık başvurusu olup olmadığı

12. İlgili kamera, yazışma veya diğer kayıtların yeri

Size imzalamanız için verilen bir metni okuyun. Olayı yanlış veya eksik anlatan bölümler varsa düzeltilmesini isteyin ve itirazınızı açıkça belirtin. Mümkünse hazırladığınız başvuru ve tutanağın örneğini, kişisel veri güvenliğine dikkat ederek saklayın.

Sağlık değerlendirmesi ve delillerin korunması

Yaralanma, ağrı veya olay sonrasında devam eden bedensel ya da ruhsal yakınmalarınız varsa uygun sağlık hizmetine başvurun. Yaşanan olayı ve yakınmalarınızı sağlık değerlendirmesi sırasında anlatın. Başvurunun kaydı ile işyerindeki olay kaydını birbirine karıştırmadan dosyalayın.

Kamera kayıtları gibi sonradan erişimi güçleşebilecek deliller için, ilgili tarih ve konumu belirterek yetkili birimden kayıtların korunmasını isteyin. Bu, kayıtları kendinizin izinsiz edinmesi veya paylaşması anlamına gelmez. Hasta bilgilerini, başkasının özel yazışmalarını ve görev dışı kişisel verileri toplamayın.

Beyaz Kod sonrası hangi süreçleri ayrıca takip etmelisiniz?

Güvenlik ve kurum içi inceleme

Olayın kayda geçmesinin yanında, devam eden riskin nasıl ele alındığını da sorun. Yeniden karşılaşma riski, görev alanındaki güvenlik ihtiyacı ve sağlık durumunuzla ilgili taleplerinizi somutlaştırın. Hangi birimin inceleme yaptığı ve sizden hangi belgelerin istendiğini öğrenin.

Adli başvuru ve hukuki destek

2016/3 sayılı Genelge, kamu ve özel sağlık kuruluşlarında görevle bağlantılı olayların bildirimini düzenler; bildirim kapsamı ile Bakanlıkça sağlanan hukuki yardımın personel ve olay koşulları ayrı değerlendirilir. Kaynak: Hukuki Yardım ve Beyaz Kod Uygulaması, 2016/3 sayılı Genelge.

Beyaz Kod bildirimi yapılmasını, bütün adli işlemlerin tamamlandığı veya ayrıca takip gerekmediği şeklinde yorumlamayın. Olayın niteliğine göre ifade, şikâyet veya başka başvurular gündeme gelebilir. Hangi işlemin yapıldığını ve varsa dosya bilgisini öğrenin; hukuki destek kapsamını kendi statünüz ve olayınız için kontrol edin.

Çalışmaya devam etme ve hizmetten çekilme değerlendirmesi

2012/23 sayılı Genelgenin hizmetten çekilmeye ilişkin bölümünde, acil verilmesi gereken hizmetler hariç olmak üzere talepte bulunulması; talebin yetkili yöneticiye bildirilmesi, gecikmeden değerlendirilmesi ve hasta bakımının devamının düzenlenmesi öngörülür. Beyaz Kod vermek, kendiliğinden süresiz görevden ayrılma izni sayılmamalıdır. Devam eden ciddi güvenlik riski ayrıca ele alınmalıdır. Kaynak: Çalışan Güvenliğinin Sağlanması, 2012/23 sayılı Genelge, 6 ncı bölüm.

Beyaz Kod hakkında sık sorulan sorular

Yaralanma yoksa olayı kayda geçirmem gereksiz mi?

Hayır. Tehdit, sözlü saldırı ve güvenliği etkileyen davranışları somut biçimde bildirin. Olayın hangi kapsamda değerlendirileceği, yalnızca görünür bir yaralanmaya bakılarak belirlenmemelidir.

Tanıkların isimlerini bilmiyorsam ne yapabilirim?

Olayın saatini, yerini ve tanık olabilecek kişilerin bulunduğu birimi açıklayın. Kimliklerini tahmin etmeyin. Yetkili inceleme sırasında ilgili kişilerin ve mevcut kayıtların belirlenmesini isteyin.

Bildirim yaptım; başka belge saklamama gerek var mı?

Başvuru numarası, tutanak, sağlık başvurusu ve sonraki yazışmalar süreci takip etmenizi kolaylaştırır. Hangi işlem hakkında kiminle ve ne zaman görüştüğünüzü de not edin.

Sağlıkta Adalet Sendikasından hukuki destek

Üyelerimiz ADALETeSor mobil uygulamasındaki Hukuk Destek Başvurusu bölümünden ADALET Komisyonuna ulaşabilir, sorularını iletebilir ve gerekli dilekçeyi ücretsiz hazırlatabilir.

Çalışma hayatından doğan idari davalarda harç ve yargılama masrafları sendikamız tarafından karşılanır. Üyenin anne, baba, kardeş, eş ve çocuklarının özel davalarında da ücretsiz avukat desteği sunulur. ADALETeSor uygulamasına App Store ve Google Play üzerinden ulaşılabilir.

Sağlık çalışanına şiddet normalleştirilmemelidir. Çalışanın güvenliği, olayın doğru kaydı ve uygun destek kanallarına erişimi birlikte ele alınmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Bildirim usulü, hukuki destek kapsamı, başvuru yolları ve çalışmaya ilişkin kararlar somut olay ve personelin statüsü üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.