10 Temmuz 2026
5 dk okuma
Paylaş:
Kısa cevap: Şua izni, sağlık çalışanları arasında kullanılan adıyla radyasyonla çalışmaya bağlı sağlık iznidir. Hakkın değerlendirilmesinde yalnızca “radyoloji personeli” unvanına bakılmaz; yapılan iş, çalışılan alan ve ilgili dönemdeki fiilî çalışma kayıtları birlikte incelenir. Her görüntüleme biriminde görev yapan kişiye, aynı süreyle otomatik izin verileceği varsayılmamalıdır.
Radyasyonla çalışan personelin dinlenme ve korunma ihtiyacının doğru kayıtlarla görünür hale gelmesi önemlidir. Sağlıkta Adalet Sendikası olarak, sağlık izninin yıllık planlama içinde zamanında ele alınmasını, çalışma saatlerinin gerçeğe uygun kaydedilmesini ve çalışanın hangi hesapla kaç gün izin kullanacağını öğrenebilmesini önemsiyoruz.
1. Şua izninin dayanağı nedir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 103 üncü maddesi, hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele her yıl, yıllık izne ilaveten bir aylık sağlık izni verilmesini düzenler. Uygulamadaki kapsam ve çalışma hesabı bakımından İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik ayrıca incelenmelidir.
Bakanlığın güncel mevzuata yönlendiren resmî doküman listesi, bu yönetmelik için 7077 numaralı metne bağlantı verir. İnternette aynı isimle eski metinler bulunabildiğinden, dosyanız değerlendirilirken uygulanan metnin tarihi ve ilgili maddesi açıkça belirtilmelidir. 13 Nisan 2023 tarihli ve 32162 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan bu düzenlemenin 11 inci maddesi, 2022 tarihli önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır.
2. Kimlerin çalışması değerlendirmeye alınır?
İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesi, iyonlaştırıcı radyasyon kaynakları ve radyonüklitlerin kullanıldığı kontrollü alanlardaki çalışmayı esas alır. Bu nedenle birimin tabelası veya personelin kadro unvanı yerine, hangi işin nerede ve ne kadar süreyle yapıldığının belirlenmesi önemlidir.
Radyoloji, nükleer tıp, radyasyon onkolojisi, girişimsel işlemler veya ağız ve diş görüntüleme hizmetlerinde çalışan personel bakımından görev ve alan bilgisi somutlaştırılmalıdır. Örneğin anjiyografi birimindeki bir personelin değerlendirmesinde, yalnızca “anjiyografide görevli” yazılması yerine fiilen yürüttüğü işler ile çalışma çizelgesi birlikte ele alınmalıdır. Aynı servis içindeki bütün görevlerin aynı maruziyet koşullarını taşıdığı varsayılmamalıdır.
Mobil röntgen ve skopi çalışmaları nasıl belgelenir?
Yönetmeliğin 8 inci maddesi, mobil röntgen ve skopi gibi hareketli cihazlarla çalışmayı da ayrıca ele alır. Cihazın farklı servislerde kullanılması, çalışmanın kayıtsız bırakılmasına neden olmamalıdır. Personelin görev emri, ilgili çalışma saatleri ve yaptığı işin niteliği izlenebilir olmalıdır. Kayıtlar hastanın kimlik bilgilerini gereksiz yere çoğaltmadan tutulmalıdır.
3. Şua izni hesabı için hangi kayıtlar gerekir?
Yönetmeliğin 8 inci maddesi ve eki EK-2 Sağlık İzni Tablosu bakımından, ilgili takvim yılındaki fiilî çalışma süresinin doğru belirlenmesi gerekir. Hesap için önce çalışma süresi ortaya konulur, ardından uygulanabilir tablodaki karşılığı bulunur. Toplam hastane kıdemini veya bütün mesaiyi doğrudan izin gününe çevirmek doğru bir yöntem değildir.
- Hangi birimlerde ve hangi tarihler arasında çalıştığınızı gösteren görevlendirmeler
- Aylık çalışma, vardiya ve nöbet çizelgeleri
- Fiilen yapılan görev ile planlanan görev arasındaki değişiklik kayıtları
- İzin ve başka birimde görev yapılan dönemler
- İlgili çalışma alanına ilişkin kurum kayıtları ve gerekli dozimetre bilgileri
- Önceki sağlık izni talepleri, onaylar ve kullanılan tarih aralıkları
Örneğin yılın ilk bölümünde görüntüleme biriminde, sonraki bölümünde farklı bir görevde çalışan personelin hesabında iki dönemin ayrılması gerekir. Başka bir örnekte, çizelgede radyasyonla çalışma görünmesine rağmen görev değişikliği yapılmış olabilir. Her iki durumda da hesap, kâğıt üzerinde planlanan görevle gerçek çalışma arasındaki farkı açıklayabilmelidir.
Tabloyu okuma örneği: Kapsama giren fiilî çalışma toplamı 725 saat olarak belirlenmişse EK-2’nin 701–750 saat aralığı 15 gün; 1.000 saat olarak belirlenmişse 951–1.000 saat aralığı 20 gün sağlık izni gösterir. Bunlar yalnızca tablo karşılığı örnekleridir; önce hangi saatlerin hesaba girdiği doğrulanmalıdır. Yönetmeliğin 8 inci maddesinin beşinci fıkrası doğum, ölüm, evlilik ve yıllık izinle geçirilen sürelerin bu çalışma süresine katılmayacağını belirtir.
4. Hesap cetvelinde neleri kontrol etmelisiniz?
- Dönem: Hangi takvim yılındaki çalışma esas alınmış?
- Kapsam: Hangi birim, görev ve çalışma alanları hesaba katılmış?
- Süre: Her dönem için hangi fiilî saat kaydı kullanılmış?
- Hariç bırakılan dönem: Hangi izin veya görevlendirme hangi gerekçeyle düşülmüş?
- Tablo karşılığı: Hesaplanan sürenin EK-2’de hangi satıra karşılık geldiği gösterilmiş mi?
- Kullanım: Belirlenen iznin başlangıç ve bitişi, kullanıldığı yıl ve onayı açık mı?
Bu soruların cevaplarını görmek, yalnızca “size şu kadar gün çıktı” açıklamasından daha yararlıdır. Farklı bir hastanede görevli meslektaşınızın izin süresi karşılaştırma için fikir verebilir; kendi çalışma kaydınızın yerine geçmez. Eksik süre olduğunu düşünüyorsanız farkı hangi ay ve hangi görev üzerinden gösterdiğinizi belirtin.
5. Şua izni başvurusu nasıl yapılır?
Personel biriminizden güncel başvuru kanalını ve gerekli belgeleri öğrenin. Kurumlar izin kayıtlarını farklı iş akışlarıyla yürütebilir. Örneğin Balıkesir Devlet Hastanesinin 31 Ağustos 2026 tarihli resmî duyurusu, şua iznini yıllık izinden ayrı işlemle, personel birimine sunulan dilekçe veya belge üzerinden ele alır. Bu yerel iş akışı bütün hastanelere aynen uygulanacak ulusal belge listesi değildir.
Dilekçenizde biriminizi, yaptığınız işi, değerlendirilmesini istediğiniz çalışma dönemini ve talebinizi belirtin. “... dönemindeki radyasyonla çalışma kayıtlarım dikkate alınarak sağlık izni hakkımın hesaplanmasını, hesaba dâhil edilen ve edilmeyen sürelerin dayanaklarıyla birlikte bildirilmesini ve izin kullanımımın planlanmasını talep ederim” çerçevesi kullanılabilir.
Başvurunun evrak numarasını ve tarihini saklayın. İzin talebinde bulunmakla iznin onaylanması aynı aşama değildir. Çalışma çizelgesini kendi başınıza değiştirmek yerine yetkili birimin işlemini takip edin.
6. İzin eksik hesaplanır veya kullandırılmazsa
Önce uyuşmazlığın kaynağını ayırın: Radyasyonla çalışma kapsamına mı alınmıyorsunuz, fiilî süre mi eksik, tablo karşılığı mı farklı uygulanmış, yoksa hesaplanmış iznin tarihi mi belirlenmiyor? Dilekçenizi bu soruna odaklayın. Görev kaydındaki hata ile hukuki kapsam tartışmasının çözümü aynı olmayabilir.
Ret yazısını, tebliğ tarihini, hesap cetvelini ve çalışma belgelerini birlikte saklayın. Cevap verilmemesi veya “daha sonra bakılacak” denilmesi halinde süresiz beklemeyin. Başvuru ve dava yollarının süreleri somut işlem üzerinden incelenmelidir. Bir sendikanın dava açtığına ilişkin duyuru, tek başına herkes için bağlayıcı bir kazanım veya ödeme kararı değildir.
7. Sık sorulan sorular
Dozimetre kaydı tek başına izin gününü belirler mi?
Değerlendirmede çalışma yeri, görev ve fiilî süre kayıtları da önem taşır. Ölçüm kaydıyla çalışma süresi kaydının aynı bilgi olduğu varsayılmamalıdır.
Şua izni, emeklilikte yıpranma payıyla aynı hak mı?
Sağlık izniyle emeklilikte fiilî hizmet süresi zammı farklı düzenlemeler üzerinden incelenir. Bir başvurunun sonucunu diğer hakkın otomatik kabulü olarak görmeyin.
Radyasyon güvenliği sorunu varsa izin dönemini beklemeli miyim?
Hayır. Şüpheli maruziyet veya koruyucu önlem eksikliği, kurumun çalışan sağlığı ve radyasyondan korunma süreçlerine gecikmeden bildirilmelidir. Planlı izin talebi, güvenlik sorununun değerlendirilmesini ertelememelidir.
8. Sağlıkta Adalet Sendikasıyla kayıtlarınızı değerlendirin
Üyelerimiz ADALETeSor uygulamasındaki Hukuk Destek Başvurusu bölümünden çalışma çizelgeleri, izin hesabı, başvuru ve kurum cevabını iletebilir. Belgeli inceleme, eksik veya farklı uygulamanın belirlenmesini kolaylaştırır; belirli gün izin veya davada başarı garantisi oluşturmaz.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir. Somut izin hesabında çalışma alanı, istihdam statüsü, fiilî süreler ve ilgili düzenlemeler birlikte incelenmelidir.