10 Temmuz 2026
5 dk okuma
Paylaş:
Kısa cevap: Sağlık çalışanının forma ve önlük hakkı, unvanına, statüsüne, fiilî görevine ve uygulanacak giyecek yardımı düzenlemesine göre belirlenir. 2026–2027 sağlık hizmet kolu toplu sözleşmesinin 44 üncü maddesi, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesislerinde fiilen sağlık hizmeti sunan kapsamdaki personele belirli kıyafetlerin ayni verilmesini öngörür. Zorunlu kişisel koruyucu donanım ise ayrıca iş sağlığı ve güvenliği kurallarına tabidir; maliyeti çalışana yüklenemez.
Hastanede “forma parası” denildiğinde farklı konular birbirine karışabilir: mevzuattaki giyecek yardımı, kurumun sağladığı görev kıyafeti, tek kullanımlık koruyucu malzeme ve çalışanın kendi tercihiyle aldığı ürün. Hakkı belirlemek için önce hangi eşyanın, hangi görev nedeniyle istendiğini netleştirmek gerekir.
1. Giyecek yardımının genel kuralı nedir?
14 Eylül 1991 tarihli ve 91/2268 sayılı kararla yürürlüğe konulan Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliğinin 2 ve 3 üncü maddeleri, yararlanacak personelin kapsamını düzenler. Eşya verilecek kadro unvanları ve hizmet sınıfları ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilir. Her kamu çalışanı, yalnız kamu görevi yaptığı için bütün kıyafet kalemlerinden yararlanmaz.
Cetvelde eşyanın cinsi, adedi ve kullanma süresi birlikte okunmalıdır. Yönetmeliğin 9 uncu maddesi uyarınca dağıtım listeleri de kadro unvanı, sınıf, personel sayısı ve hizmet yeri esas alınarak düzenlenir. Kadro belgesi ile fiilen yapılan işin farklı olduğu durumlarda tek bir bilgiye bakılarak işlem yapılması hatalı sonuca götürebilir.
2. 2026–2027 döneminde Sağlık Bakanlığı personeli için ne değişti?
Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2026 ve 2027 Yıllarını Kapsayan 8. Dönem Toplu Sözleşmenin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Üçüncü Bölümünün 44 üncü maddesi bu konuda özel düzenleme getirir.
Yönetmeliğin belirtilen cetvel sıralarındaki hemşire forması, ebe forması, iş önlüğü, iş gömleği, laboratuvar kıyafeti ve ameliyathane kıyafeti; Bakanlığa bağlı sağlık tesislerinde fiilen görev yapan sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personeline, kendi unvanı için belirlenen cins, miktar ve kullanma süresi gözetilerek ayni verilir. Aynı eşya için ayrıca nakdi giyecek yardımı yapılmaz.
Düzenleme, aynı veya benzer unvandaki sözleşmeli personelin Bakanlığa bağlı sağlık tesislerinde fiilen görev yapanlarını da kapsar. Buna karşılık sağlık hizmetleri dışında başka bir işte görevlendirilen personele bu madde kapsamında ayni yardım yapılmayacağı belirtilmiştir. Uygulama esaslarını belirleme görevi Bakanlığa verilmiştir.
Bu nedenle üniversite hastanesindeki personelle Bakanlık hastanesindeki personeli, yahut aynı unvanda olup farklı görev yapan iki çalışanı otomatik olarak aynı kapsamda değerlendirmemek gerekir. Madde bütün kamu kurumlarını ve her kıyafeti kapsayan sınırsız bir alışveriş bütçesi oluşturmaz.
Kadrom hemşire, fakat idari birimde çalışıyorum. Ne olur?
44 üncü madde açısından fiilî görev özellikle önemlidir. Sağlık hizmetleri dışında görevlendirme varsa bu maddeye dayalı ayni yardıma ilişkin kapsam sorunu doğar. Bununla birlikte bu tespit, başka bir düzenlemeden kaynaklanabilecek bütün giyecek yardımlarının da yok olduğu sonucunu kendiliğinden vermez. Görevlendirme yazısı, cetvel ve kurumun uyguladığı dayanak birlikte incelenmelidir.
3. Yardım ayni mi, nakdi mi yapılır?
Genel Yönetmeliğin 4 üncü maddesi tek başına okunmamalıdır; ek 1 inci madde bazı kalemler için nakdi ödeme sistemi kurar. Hazine ve Maliye Bakanlığının 8 Ocak 2026 tarihli, 4490823 sayılı Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Genelgesi (Sıra No: 4), ayni ve nakdi yardımın uygulanmasını, fiyat listelerini ve dağıtım kayıtlarını açıklar. Sağlık personelinin özel toplu sözleşme hükmü de bu genel çerçeveyle birlikte ele alınır.
Nakdi yardımda yayımlanan birim fiyatı, mağazadan alınan ürünün gerçek fiyatıyla aynı kabul etmeyin. 2026 yılı giyecek yardımı fiyat listelerinde ayni ve nakdi kalemler ayrı düzenlenmiştir. Bir fiyatın listede bulunması, o ürünün herkese verileceğini göstermez; önce hak sahipliği ve yardım şekli belirlenir.
Çalışanın kendi seçtiği bir formayı satın alıp faturasını kuruma sunması da her durumda geri ödeme hakkı doğurmaz. Böyle bir harcamadan önce kurumun temin yöntemi, dağıtım takvimi ve uygulanacak düzenleme yazılı olarak öğrenilmelidir.
4. Koruyucu önlük, maske ve diğer donanım farklı mı?
Evet. Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin 5, 6 ve 7 nci maddelerine göre gerekli donanım işyerindeki risk değerlendirmesiyle belirlenir ve işveren tarafından ücretsiz sağlanır. Donanımın işe, riske, çalışanın sağlık durumuna ve bedenine uygun olması gerekir; bakım, hijyen ve kullanıma hazır bulundurma yükümlülükleri de düzenlenmiştir.
Normal iş forması ile biyolojik veya kimyasal maruziyetten korunma amacı taşıyan ekipmanın işlevi farklıdır. Aynı şekilde bir ürünün beyaz renkli olması, onun gerekli koruyuculuk özelliğini taşıdığını göstermez. Riskin gerektirdiği koruyucu donanımın sağlanması, yıllık giyecek yardımı takvimi gelene kadar ertelenebilecek sıradan bir kıyafet talebi gibi ele alınmamalıdır.
İhtiyaç duyulan ekipman bulunmuyorsa malzemenin adını, yapılan işi, karşılaşılan riski ve talep tarihini birim sorumlusuna ve ilgili iş sağlığı ve güvenliği birimine bildirin. Çalışanın kendi olanaklarıyla aldığı herhangi bir ürünün gerekli korumayı sağladığı varsayılmamalıdır. Teknik uygunluk, yetkili birimlerin değerlendirmesini gerektirir.
5. Kıyafet verilmediğinde hangi belgeler istenmeli?
- Kadro veya sözleşme unvanını ve fiilî görev yerini gösteren kayıt
- İlgili cetvelde esas alınan sıra, eşya cinsi, miktarı ve kullanma süresi
- Ayni veya nakdi yardımın dayanağı ve uygulanacak yılın fiyat listesi
- Önceki teslim tutanağı, dağıtım kaydı veya bordrodaki ödeme
- Varsa sağlık hizmetleri dışındaki görevlendirme yazısı
- Eksik veya kullanılamaz ürün için tutanak ve ilgili birime yapılan bildirim
Talebi “herkese verilen forma bana verilmedi” düzeyinde bırakmayın. Karşılaştırılan personelin unvanı, fiilî görevi ve son teslim tarihi farklı olabilir. Önce kendi dosyanızın hangi satırdan değerlendirildiğini öğrenin. Belirli bir ürün teslim edilmediyse bunu teslim belgesinde doğru yansıtın; fiilen almadığınız eşya için teslim almış gibi kayıt oluşturmayın.
6. Kullanma süresi dolmadan yenisi istenebilir mi?
Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi, görev nedeniyle kullanılamaz hâle gelen eşyanın tutanakla tespit ve yetkili amir onayıyla genel veriliş zamanı beklenmeden yenilenebilmesine imkân tanır. Bu nedenle görev sırasında zarar gören kıyafet için yalnız satın alma fişi yerine olay ve eşyanın durumunu gösteren kayıt da önemlidir.
Kişisel koruyucu donanımda ise koruma işlevi, risk ve güvenli kullanım koşulları ayrıca değerlendirilir. Yıllık forma hesabı, işlevini kaybetmiş koruyucu ekipmanın kullanılmaya devam edilmesi için yeterli gerekçe olamaz.
Sık sorulan sorular
Toplu sözleşmedeki ayni yardımı alıp aynı eşyanın parasını da isteyebilir miyim?
44 üncü madde, ayni verilen aynı eşya için ek 1 inci madde uyarınca ayrıca nakit ödeme yapılmayacağını açıkça belirtir. Farklı kalemler değerlendirilirken önce hangisinin verildiği belirlenmelidir.
Bütün sağlık çalışanlarına yılda iki takım kıyafet mi verilir?
Tek bir ortak sayı yoktur. Düzenleme unvan, eşyanın cinsi, miktarı ve kullanma süresine gönderme yapar. Sendika teklifindeki sayı, yürürlüğe giren metin ve cetvelle aynı olmayabilir.
Tayin oldum. Aynı kıyafeti tekrar alabilir miyim?
Yönetmeliğin 8 inci maddesi, aynı göreve başka kuruma geçen personelin önceki eşya ve teslim tarihlerinin bildirilmesini, kullanma süresi dolmayan aynı cins eşyanın tekrar verilmemesini düzenler. Önceki teslim kaydınızı yeni birime aktarın.
Sonuç: Sağlıklı bir giyecek yardımı incelemesi, unvanı fiilî görevle ve cetveli dönemsel düzenlemeyle birlikte okur. Koruyucu ekipman ihtiyacı ayrıca değerlendirilerek, talep edilen her ürünün dayanağı ve teslim durumu açıkça kayda geçirilmelidir.