Sağlık Personeli Becayiş Yapabilir Mi? Karşılıklı Yer Değiştirme Şartları

Kısa cevap: Sağlık personeli, kendi istihdam rejimindeki koşullar sağlanıyorsa başka bir personelle karşılıklı yer değiştirme talebinde bulunabilir. Becayiş için iki kişinin anlaşması yeterli değildir; kurum, unvan, branş, görev yeri ve başvuru sınırlamaları incelenerek yetkili makamın atama işlemi kurması gerekir. Sağlık Bakanlığında kadrolu personel için geçerli kurallar, 4/B veya 45/A sözleşmeli personeline ve üniversite hastanelerine aynen uygulanamaz.

Uygulamada en sık hata, aynı mesleği yapan iki çalışanın birbirine uygun olduğunun düşünülmesiyle bütün şartların tamamlandığının varsayılmasıdır. Oysa diploma adı, kadro unvanı, sözleşme statüsü ve kurum kaydı farklı olabilir. Eşleşme aramaya başlamadan önce kendi atama belgenizden hangi rejime tabi olduğunuzu kontrol edin.

1. Becayişin genel dayanağı nedir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 73 üncü maddesine ilişkin resmî açıklamada da belirtildiği üzere, aynı kurumun farklı yerlerde bulunan aynı sınıftaki memurları karşılıklı yer değiştirme suretiyle atanmayı isteyebilir. Talebin yerine getirilmesi, atamaya yetkili amirlerin uygun bulmasına bağlıdır.

Bu hüküm bir başvuru yolu tanır. İki çalışan arasında imzalanan kişisel anlaşma, idarenin atama kararı yerine geçmez. Birbirlerinin görevini geçici olarak üstlenmeleri de becayiş işlemini tamamlamaz. Talep uygun bulunsa bile ayrılış ve başlayış işlemleri resmî kararın kapsamına göre yürütülmelidir.

Ayrıca aynı hastane türünde çalışmakla aynı kamu kurumuna bağlı olmak farklıdır. Bir devlet üniversitesinin personeli ile Sağlık Bakanlığı personeli, yalnız ikisi de hemşire olduğu için 73 üncü madde kapsamında aynı kurum çalışanı sayılamaz. Kurumlar arası naklen atama ayrı bir inceleme gerektirir.

2. Sağlık Bakanlığı kadrolu personelinde hangi koşullar aranır?

Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 29 uncu maddesi, aynı hizmet bölgesindeki illerde aynı unvan ve branşta görev yapan personelin, standardın uygun olması hâlinde karşılıklı yer değiştirebilmesini düzenler. İlgili Yönetmeliğin kapsamı ile 30 uncu maddesindeki müracaat sınırlamaları birlikte okunmalıdır.

Standart şartının metne işlenmesi, 2 Mart 2018 tarihli ve 30348 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde görülebilir. Bu nedenle “iki kişi çıkıp iki kişi giriyor, personel planlaması açısından hiçbir inceleme gerekmez” yaklaşımı doğru değildir.

• Kurum: İki tarafın da aynı atama rejimi içinde olup olmadığı belirlenmelidir.
• Statü: Kadrolu memur ile sözleşmeli personel eşleştirilerek aynı işlem yürütüleceği varsayılmamalıdır.
• Unvan ve branş: Mesleklerin benzerliği yerine resmî kayıtlardaki unvan ve branş incelenmelidir.
• Hizmet bölgesi: İllerin mevzuattaki bölge sınıflaması esas alınmalıdır.
• Standart ve sınırlamalar: Kadro standardı, son atanma biçimi ve hizmet süreleri kontrol edilmelidir.

Hizmet bölgesi ile hizmet grubu aynı şey mi?

Hayır. Yönetmelikte hizmet bölgesi ve hizmet grubu ayrı kavramlardır. Bölge sınıflamasıyla unvan ve branşa göre personel doluluk durumunu ifade eden hizmet grubu birbirinin yerine kullanılmamalıdır. İki ilin haritada birbirine yakın olması veya aynı coğrafi bölgede bulunması da hukuki hizmet bölgesinin aynı olduğunu göstermez.

Örneğin iki hemşire aynı unvanı taşısa bile illerinin hizmet bölgesi farklıysa 29 uncu madde yönünden sorun ortaya çıkar. İller aynı bölgede olsa dahi taraflardan birinin kadro unvanı veya tabi olduğu sözleşme rejimi farklıysa inceleme yine burada bitmez. Bu örnekler atama garantisi vermek için değil, eşleşmenin neden birden fazla kontrol gerektirdiğini göstermek içindir.

3. Hizmet süresi ve önceki atama neden önemlidir?

Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında, bu Yönetmelikle atanan personelin atandığı tarihten itibaren fiilen iki yıl çalışmadan başka yere atanma talebinde bulunamayacağı düzenlenir. Fıkrada sayılan istisnalar arasında 29 uncu maddeye dayalı becayiş bulunmaz. Süre, yalnız toplam memuriyet yılına bakılarak hesaplanmamalıdır.

Aynı maddenin dördüncü fıkrası, sağlık mazeretiyle 19 uncu madde kapsamında atananlar ile aile birliği için 20 nci madde veya öğrenim nedeniyle 16/2-g kapsamında atananların 29 uncu maddeyle başvurusuna özel sınırlama getirir. Ayrıca 16, 19, 20, 21 ve 26 ncı maddelerden atanıp atama kararını iptal ettirenler, mazeretlerinde yeni değişiklik olmadıkça iki yıl başvuru yapamaz. Eğitim kliniği bulunan hastanelere geçmek isteyen uzman tabip ve uzman diş tabipleri için 30/3’te ilave nitelik şartı vardır.

Kontrol dosyasında son atama onayı, göreve başlama tarihi, atanmanın dayandığı madde ve varsa önceki atama iptali yer almalıdır. Kadroya yeni geçen personel bakımından önceki sözleşmeli dönem ile kadro sonrası yer değiştirme sınırlamaları da ayrıca araştırılmalıdır. İnternetteki eski “bir yıl dolunca herkes becayiş yapar” cevapları bütün statüler için kullanılamaz.

Sağlık Bakanlığının 27 Kasım 2024 değişikliklerini açıklayan resmî atama duyurusu, yeni düzenlemelerin sonraki atama taleplerine etkisini göstermektedir. Duyurudaki geçmiş kura takvimi bugün açık bir becayiş başvurusu değildir; burada önemli olan son atama biçiminin sonraki talebi etkileyebilmesidir.

4. 4/B ve 45/A personel aynı yolu kullanabilir mi?

4/B sözleşmeli personel açısından Sağlık Bakanlığı 4/B Sözleşmeli Personelinin Yeniden Hizmete Alınması ve Kurum İçi Yer Değişikliğine Dair Yönergenin 6 ncı maddesi ayrı düzenleme içerir. Ancak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesindeki üç yıllık çalışma sonrası kadroya geçiş rejimine tabi personel, sağlık ve can güvenliği dışında üç yıl başka yere atanamaz; kadroya geçtiğinde aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar. Önce hangi rejime tabi olunduğu belirlenmeli; eski yönergedeki süre, bu kanuni sınırlamayı aşmak için kullanılmamalıdır.

663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesine tabi çalışanlar için de bu statünün özel yer değiştirme rejimi önemlidir. Başka personelle anlaşmak, sözleşmeli çalışma dönemindeki sınırlamaları kendiliğinden kaldırmaz. Personel biriminden başvurunun hangi güncel hüküm kapsamında kabul edilebileceğini ve kadroya geçiş tarihinin etkisini yazılı öğrenin.

Üniversite hastanelerindeki çalışanlar bakımından ise üniversitenin personel rejimi ve uygulanabilir mevzuat ayrıca incelenmelidir. Hastanenin Bakanlıkla birlikte kullanılması gibi durumlarda fiilî çalışma yeri kadar kadronun bağlı bulunduğu kurum da önem taşır.

5. Becayiş başvurusu nasıl hazırlanır?

1. Karşı tarafla bilgileri doğrulayın. Statü, kurum, unvan, branş ve görev yerini resmî kayıtlara göre karşılaştırın.
2. Ön inceleme isteyin. Personel biriminden uygulanacak madde, hizmet bölgesi, süre ve standart koşullarını öğrenin.
3. Dilekçeleri eşleştirin. İki tarafın karşılıklı yer değiştirme iradesini, birbiriyle tutarlı bilgilerle göstermesini sağlayın.
4. Başvuru kanalını izleyin. Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 12 nci maddesi, ilan dışı başvuruların kadronun bulunduğu il müdürlüğü vasıtasıyla yapılmasını öngörür.
5. Sonucu yazılı takip edin. Başvurunun kayda girmesi ile atamanın onaylanmasını ayrı aşamalar olarak izleyin.

Dosyaya her iki tarafın görev bilgileri, son atama ve başlama kayıtları ile başvuruyu etkileyebilecek önceki işlemler eklenebilir. Kurumun istediği güncel belgeleri ayrıca öğrenin. Kişisel kimlik belgelerini açık ilan gruplarına yüklemek yerine yalnız gerekli bilgileri yetkili birimlerle paylaşın.

Talep cümlesi örneği: “... kurumunda ... unvan ve branşında görev yapan ... ile karşılıklı yer değiştirme talebimizin, tabi olduğumuz istihdam rejimi ve ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmesini; sonucunun gerekçesiyle tarafımıza bildirilmesini talep ederim.” İki başvurunun tarih ve evrak numaralarını eşleştirmek takibi kolaylaştırır.

6. Ret, vazgeçme veya onaydan sonra ne yapılmalı?

Ret gerekçesini somutlaştırın: statü uyumsuzluğu mu, hizmet bölgesi mi, süre mi, standart mı, önceki atamadan doğan sınırlama mı? Eksik belgeyle hukuki engeli aynı sorun gibi ele almayın. Ret işlemi hukuken tartışılacaksa başvuru ve tebliğ kayıtlarıyla birlikte süre incelemesi yapılmalıdır.

Taraflardan biri vazgeçerse bunu gecikmeden yazılı bildirmelidir. Atama kararı çıktıktan sonraki iptal talebinin etkileri ayrıca değerlendirilir. Resmî karar ve göreve başlama bilgileri kesinleşmeden taşınma, kira feshi veya işten ayrılma gibi geri dönüşü zor adımlar atmak risklidir.

Sık sorulan sorular

Aynı diplomaya sahip olmak yeterli mi?

Hayır. Esas alınan resmî unvan, branş, statü ve uygulanacak atama rejimidir. Aynı mezuniyet farklı pozisyonlarda çalışıldığı gerçeğini değiştirmez.

Becayiş talebi verilince görev yerleri değişmiş sayılır mı?

Hayır. Yetkili makamın işlemi ve usulüne uygun ayrılış-başlayış gerekir. Dilekçe veya taraflar arasındaki anlaşma tek başına atama değildir.

İki devlet üniversitesinin hastanesi arasında Bakanlık becayiş kuralı uygulanır mı?

Bakanlık Yönetmeliği farklı kurumlara doğrudan taşınamaz. Üniversitelerin ayrı tüzel kişilikleri ve kurumlar arası nakil hükümleri üzerinden değerlendirme gerekir.

Sonuç: Becayişte uygun kişiyi bulmak sürecin yalnız başlangıcıdır. İki tarafın statü ve görev kayıtları, hizmet bölgesi ve başvuru sınırlamaları doğrulanmadan atamanın gerçekleşeceği kabul edilmemelidir.