07 Ekim 2026
5 dk okuma
Paylaş:
Kısa cevap: İğne batması, kesici-delici alet yaralanması veya iş sırasında başka bir maruziyet yaşadıysanız, önce gecikmeden tıbbi değerlendirme alın; tutanağın tamamlanmasını ya da amirin onayını beklemeyin. Ardından olayın iş sırasında gerçekleştiğini kurum kayıtlarına geçirtin ve gerekli bildirimlerin yapıldığını takip edin. Sosyal güvenlik hakları ise memur, sözleşmeli personel ve işçi için aynı değildir.
Özellikle iki farklı “4/A” ifadesi karıştırılmamalıdır: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/A maddesindeki memur ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4/1-a maddesindeki hizmet akdiyle çalışan sigortalı aynı statü değildir. Bu ayrım, kazanın kaydedilmesini değil, hangi sosyal güvenlik işleminin yürütüleceğini değiştirir.
1. İlk yapılacak iş: tıbbi değerlendirmeyi geciktirmeyin
İğne batmasını küçük bir iz bıraktığı için önemsiz saymayın. Acil servis, işyeri hekimi ve kurumun enfeksiyon kontrol düzeni içinde gerekli değerlendirmeyi gecikmeden başlatın. Tetkik, koruyucu tedavi ve takip gerekip gerekmediğine yetkili hekim karar vermelidir. Bu yazı kişiye özel tedavi protokolü içermez.
Osmancık Devlet Hastanesinin personel bilgilendirmesi, kesici-delici alet yaralanmasında enfeksiyon kontrol biriminin bilgilendirilmesini ve olay kaydını; diğer iş kazalarında acil değerlendirme ve insan kaynaklarına bildirim akışını birlikte gösterir. Bu yerel bir uygulama örneğidir. Kendi kurumunuzun sorumlu birimi ve formu farklı olabilir; form farkı, sağlık değerlendirmesini erteleme nedeni değildir.
2. Memur da iş sağlığı ve güvenliği kapsamında mıdır?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 2, 3 ve 4 üncü maddeleri, kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere kamu işyerlerini ve statü ayrımı olmaksızın çalışanları kapsar; işverene mesleki riskleri önleme yükümlülüğü getirir. Hastanede memur olarak çalışmak, iş güvenliği kaydının gereksiz olduğu anlamına gelmez.
Aynı Kanunun 14 üncü maddesi iş kazalarının kayıt altına alınmasını, incelenmesini ve raporlanmasını düzenler. Yaralanma doğurmamış olsa da zarar verme potansiyeli taşıyan olayların incelenmesi gerekir. Bu nedenle bir iğnenin yaralanmaya yol açmadan uygunsuz yerde bulunması da önleyici sistem açısından kayda değer olabilir. Ancak yaralanma yaşanmış olayı yalnızca “ramak kala” olarak göstermeyin.
3. Tutanakta hangi bilgiler bulunmalı?
Olayı mümkün olduğunca aynı gün ve somut olgularla kayda geçirin. Tutanak bir kusur itirafı değildir; ne olduğunu belirleme aracıdır. Şablonun dışında kalan önemli bir koşul varsa ayrıca açıklayın. Hatırlamadığınız ayrıntıları kesin bilgi gibi yazmayın.
- Olayın tarih, saat ve gerçekleştiği birim
- O sırada yapılan iş ve görev bağlantısı
- Yaralanma veya maruziyetin nasıl gerçekleştiği
- Kullanılan araç, malzeme ve mevcut koruyucu donanım
- Doğrudan gören kişiler ve varsa ilgili görev kayıtları
- İlk bildirimin yapıldığı kişi, birim ve bildirim saati
- Tıbbi başvurunun yapıldığı yer ve ilgili kayıt bilgisi
Nöbet çizelgesi, görevlendirme, maruziyet formu, sağlık başvurusu ve varsa fotoğrafları birbiriyle ilişkilendirin. Fotoğraf çekmeniz gerekiyorsa hasta mahremiyetini ve kurum kurallarını gözetin. Tıbbi atığı delil diye taşımayın veya yeniden temas etmeyin; güvenli muhafaza ve inceleme gerekiyorsa yetkili birimden işlem isteyin.
4. Bildirimi kim yapar, hangi süreye bakılır?
Kurum içi olay formu, işverenin dış bildirim yükümlülüğü ve sağlık hizmeti sunucusunun bildirimi ayrı işlemlerdir. Birinin yapılması diğerinin tamamlandığını göstermeyebilir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 14 üncü maddesinde iş kazasının kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirilmesi yönünde genel işveren yükümlülüğü bulunur. Bu hükümle sosyal güvenlik statüsüne özgü dosya ve haklar birbirine karıştırılmamalıdır.
5510 sayılı Kanuna göre 4/1-a sigortalısıysanız
SGK’nın 5510 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine ilişkin İş Kazası açıklamasına göre, hizmet akdiyle çalışan sigortalının kazasını işveren kolluğa derhal, SGK’ya olaydan sonraki üç iş günü içinde bildirir. Bildirim kaydını sorun. Sizin de olayın belgeleriyle ilgili SGK birimine başvurmanız gerekebilir; ancak çalışanın başvurusu işverenin yükümlülüğünü yok saymaz.
Memur olarak 4/1-c kapsamında bulunuyorsanız
Olay yine kurum ve iş güvenliği kayıtlarına alınmalıdır. Buna karşılık SGK’nın kısa vadeli iş kazası sigortası açıklamasını bütün sonuçlarıyla memura taşımayın. SGK’nın 5510 sayılı Kanunun 4/1-c kapsamındaki sigortalılara ilişkin açıklamasında iş kazası ve meslek hastalığı sigorta koluna tabi olunmadığı ayrıca gösterilir. Kurumdan sosyal güvenlik statünüze uygun işlemin hangi birimce yürütüldüğünü öğrenin.
Vazife malullüğü doğurabilecek bir olayda 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesi ve kapsamınıza göre 5434 sayılı Kanun hükümleri ayrıca gündeme gelir. Bu dosyanın bildirim koşulları, üç iş günlük kısa vadeli sigorta işlemiyle aynı değildir. Sağlık ve kayıt işlemlerini geciktirmeden, personel biriminden statünüze uygun bildirim yolunu yazılı olarak netleştirmesini isteyin.
5. Kaza kaydı hangi hakları korur?
5510 kapsamındaki iş kazası sigortasında, şartlarına göre geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri gibi haklar bulunur. Bunlar her yaralanmada otomatik ödeme anlamına gelmez. SGK’nın İş Kazası açıklaması, sigorta kapsamını ve hakları ayrı başlıklarda düzenler. Aynı koridorda çalışan iki kişinin tabi olduğu rejim farklı olabilir.
Memur bakımından ise görevle bağlantılı olayın kalıcı sonuçları, koşulları varsa vazife malullüğü yönünden değerlendirilir. SGK’nın Vazife Malullüğü açıklaması, görev bağlantısının ve malullük koşullarının tespitini; görevde bulunanların kurumları üzerinden başvurusunu belirtir. Her iğne batması vazife malullüğü oluşturmaz. Olay kaydı, olası sonraki değerlendirmenin doğru yapılmasına hizmet eder.
6. “Bir şey olmadı, kayda gerek yok” denirse
Tıbbi sonuç hemen ortaya çıkmamış olabilir; bunu kayıt tutmama gerekçesi kabul etmeyin. Olayın tarihini ve görev bağlantısını anlatan kısa bir başvuruyu evrak kaydına verin. Tutanak düzenlenmesini, tıbbi takip ve gerekli bildirimlerin yapılmasını isteyin. Aldığınız yanıtı veya yanıt verilmediğini gösteren kayıtları saklayın.
Başvuru örneği: “... tarihinde ... biriminde görevimi yürütürken gerçekleşen ... olayının iş sağlığı ve güvenliği kayıtlarına alınmasını, gerekli tıbbi değerlendirme ve takip ile statüme uygun bildirim işlemlerinin tamamlanmasını, kayıt ve bildirim bilgilerinin tarafıma verilmesini talep ederim.”
Sonraki süreçte yeni bir tanı veya işlev kaybı belirlenirse, önceki olay kaydıyla bağlantılı değerlendirilmesini isteyin. Tazminat, izin ve sosyal güvenlik başvurularının farklı süreleri bulunabileceğinden, sonuç beklerken diğer hakların süresini kaçırmayın.
7. Sık sorulan sorular
Hastanede muayene olmak bildirim için yeterli mi?
Muayene kaydı önemlidir; fakat kurum içi olay kaydı ve gerekli dış bildirimlerin yapıldığını ayrıca doğrulayın. Tıbbi değerlendirme sırasında olayın görev esnasında gerçekleştiğini doğru anlatın.
Kendi dikkatsizliğim olduğunu düşünüyorum. Yine de bildirmeli miyim?
Evet. Olayın kaydı, kusurun ve hakların hukuki değerlendirmesinden ayrıdır. Çalışma düzeni, donanım ve diğer koşullar incelenmeden sorumluluğu peşinen üstlenmeyin; gerçekleri eksiksiz belirtin.
Formu geç doldurdum. Artık hiçbir işlem yapılamaz mı?
Gecikme varsa gerçek tarihi ve nedenini açıklayarak gecikmeden başvurun. Belgeyi geriye dönük düzenlenmiş gibi göstermeyin. Bildirim sorumluluğu ve hakların devamı, olay ve statüye göre değerlendirilmelidir.
8. Güvenli çalışma bireysel yük olmamalı
Sağlıkta Adalet Sendikası üyeleri olay kaydı, kurum cevabı ve görev belgeleriyle sendikal hukuki destek isteyebilir. Önleyici tedbir, uygun donanım ve zamanında takip, çalışanların ortak talebidir. Olayı görünür kılmak yalnızca bireysel dosyayı korumaz; aynı koşullarda başka bir çalışanın da yaralanmasını önlemeye yardımcı olur.
Hukuki kontrol tarihi: 7 Ekim 2026. Tıbbi maruziyette profesyonel değerlendirme geciktirilmemeli; kişisel sosyal güvenlik statüsü ayrıca doğrulanmalıdır.